Crowdfunding voor veiligheid

Eerder hebben wij als Stichting Veilig Idee wel eens naar voren gebracht dat veiligheid meer en meer een taak van de samenleving wordt. Zeg maar ‘de gewone man’. En die stelling komt niet zomaar uit de lucht vallen. Voorheen hadden traditionele partijen als gemeenten en politie een nadrukkelijke rol bij de aanpak van veiligheidsvraagstukken in de wijk. De laatste jaren verlangen zij door bezuinigingen daarin steeds meer participatie door burgers. Overheden hebben hoge verwachtingen van die participatie. Zij sturen erop aan dat burgers zelf aan de slag gaan om de onveiligheid in hun wijk aan te pakken en dan is een Whatsapp-groep alleen niet voldoende.

De laatste jaren is er sowieso een kentering gaande waardoor de rol van traditionele partijen verandert. Kijk bijvoorbeeld naar de rol van banken. Bedrijven en innovaties worden steeds vaker gefinancierd middels crowdfunding. Ouders en de sociale omgeving springen vaak al bij in de aankoop van een woning door de kinderen. Maar ook in de sportwereld komt crowdfunding bij gebrek aan sponsoren steeds meer voor. Crowdfunding is niet meer iets van pioniers. In 2014 werd alleen al in Nederland ruim 60 miljoen euro opgehaald op deze manier! De samenleving neemt taken van traditionele partijen over omdat hun taak- en rolopvatting verandert. Of dit een juiste ontwikkeling is, is de vraag, maar het is wel interessant om te verkennen welke nieuwe mogelijkheden het biedt. Mogelijkheden om anders tegen de aanpak van vraagstukken aan te kijken en te komen tot mooie innovaties.

Zou crowdfunding ook iets kunnen zijn als het gaat om het aanpakken van lokale veiligheidsvraagstukken? Natuurlijk is veiligheid niet te koop. Maar het gaat meer om het principe van crowdfunding. In de kern is het niets anders dan anderen vragen te ondersteunen bij een initiatief en er een tegenprestatie tegenover te zetten. Als bijvoorbeeld enkele bewoners van een wijk vinden dat er iets moet gebeuren aan de onveiligheid in hun wijk, zouden zij kunnen nadenken over wat zij zelf kunnen doen aan het oplossen ervan. Om vervolgens andere bewoners uit de wijk te vragen. De tegenprestatie is een veiligere wijk.

Maar het kan ook anders. Burgers uit een wijk kunnen aan de gemeente en de politie vragen om iets te doen aan de onveiligheid in hun wijk en daar een tegenprestatie voor leveren. Bijvoorbeeld door te helpen met het onderhoud van het groen. Omgekeerd kunnen ook gemeenten en politie crowdfunding-achtige dingen doen als zij burgers intensiever willen betrekken bij het aanpakken van lokale veiligheidsvraagstukken. Zo zouden zij bijvoorbeeld tegen burgers in een wijk kunnen zeggen dat zij een x aantal uren kunnen besteden aan de aanpak van de onveiligheid in de wijk. De tegenprestatie van de burgers is dan dat zij moeten aangeven waaraan die uren besteed moeten worden en hoe zij daarbij als bewoners kunnen ondersteunen. Hierdoor ontstaat een heel ander gesprek tussen de burger, gemeente en politie en ook de onderlinge betrokkenheid zal verbeteren.

Of crowdfunding in de toekomst een geëigend iets wordt in onze samenleving moeten we afwachten. Maar laten we er wel mee experimenteren, ook als het gaat om de aanpak van onveiligheid.

Tiemen Brouwer
Secretaris Stichting Veilig Idee

Wat is een veiligheidsvraagstuk?

Frappant om te constateren dat een beetje Googelen niet direct een goede definitie oplevert over wat een veiligheidsvraagstuk is. Terwijl het woord zelf een kleine 36.000 hits oplevert. Met andere woorden we gebruiken het te pas en te onpas, zonder dat de definitie ervan meteen helder is. Het is daarom aardig het woord eens te ontleden.

Veiligheid is de mate waarin potentiële oorzaken van gevaarlijke situaties afwezig zijn of de mate waarin maatregelen getroffen zijn tegen potentiële oorzaken. Waarbij meteen opgemerkt moet worden dat veiligheid relatief is. Namelijk niets is zonder gevaar. Daarnaast is het zo dat veiligheid fysiek is waar te nemen maar zeker ook een gevoelskwestie is. Een vraagstuk wordt al snel in verband gebracht met een probleem, iets wat dus niet goed gaat of niet naar verwachting verloopt en opgelost moet worden.

Uit het voorgaande kan geconcludeerd worden dat veiligheid en vraagstukken overal en in alle sectoren aan de orde zijn. Dat is interessant. En naar welke vraagstukken wordt dan gekeken? Helaas wordt vaak gewerkt aan oplossingen voor fysieke vraagstukken of vraagstukken die in cijfers zijn uit te drukken. Aan vraagstukken rondom veiligheidsbeleving wordt minder aandacht besteed. Terwijl die toch forse impact hebben op medewerkers, klanten, bezoekers, studenten, cliënten, noem maar op. Bij het definiëren van het begrip veiligheidsvraagstukken gaat het dus tenminste ook over de manier waarop mensen de veiligheid beleven.

Natuurlijk roepen definitiekwesties altijd discussie op en dat is ook goed. Want daardoor wordt een slag dieper nagedacht en dat leidt vaak tot verrassende conclusies en het begin van optimalisatie en innovatie. Met elkaar praten over de definitie van iets zorgt er ook voor dat men los komt van de context en vaste denkpatronen. Dit is niet gemakkelijk maar wel noodzakelijk om te komen tot oplossingen voor vraagstukken waar deze tijd om vraagt.

Wij als Stichting Veilig Idee zijn voortdurend op zoek naar manieren om te komen tot frisse oplossingen voor veiligheidsvraagstukken. Zo hebben we een unieke aanpak ontwikkeld om vraagstukken aan elkaar te verbinden. Het proces van het aan elkaar verbinden van vraagstukken dwingt iedereen om los te komen van vaste denkpatronen en bekende manieren om tot oplossingen te komen. Als gevolg daarvan ontstaan er vernieuwede oplossingen. Deze aanpak gaan wij met professionals en bestuurders die geconfronteerd worden met veiligheidsvraagstukken delen in de vorm van een ‘Veiligheidssafari’ na de zomer.

Tiemen Brouwer
Secretaris Stichting Veilig Idee

Onsje veiligheid? Mag het iets meer zijn?

“Gaan we straks nog naar het winkelcentrum?” vroeg Robert aan zijn vrouw. Miranda, die zich wat verrast wist door deze vraag – winkelen of shoppen staat niet op zijn lijstje met favoriete bezigheden – informeerde dan ook gelijk of hij iets bijzonders nodig had. Robert zei dat dit niet het geval was, maar dat hij toch even de VOP binnen wilde lopen. Misschien ook leuk voor de kinderen. “VOP?” dacht Miranda “Wat was dat ook alweer?”. Even later realiseerde zij zich dat waar tot voor kort de Blokker had gezeten, nu een centrum was gehuisvest dat iets deed met veiligheid. Als oud-hoofdagent van politie was ze eigenlijk wel nieuwsgierig en even later zaten ze dus met z’n viertjes in de auto naar het winkelcentrum.§

Na de auto geparkeerd te hebben en kort wat winkels te hebben bezocht, herkende Miranda de locatie waar voorheen met grote oranje letters Blokker boven de deur stond. Het oranje had nu plaatsgemaakt voor verschillende blauwtinten en van een echte deur was ook nauwelijks meer sprake. De toegang voelde laagdrempelig en dat zag je ook aan het aantal mensen dat in en uit liep. Binnen bleek er veel te zien en Robert en Miranda spraken af dat ze ieder voor zich even rond zouden kijken en elkaar straks weer zouden treffen.

In de wijk waar Robert en Miranda wonen wordt al langer gesproken over de hausse aan woninginbraken. Bij het wegbrengen en ophalen van de kinderen van school, is het momenteel bij de ouders hét onderwerp van gesprek. Hier in de VOP wordt zijn aandacht dan ook direct getrokken door een beeldscherm met een doorlopende presentatie over ‘de veiligheid in uw wijk’. Hij ziet een aantal actuele cijfers langskomen, die hem wat betreft de inbraken enigszins geruststellen. De echte cijfers vallen gelukkig mee. Wel wordt getoond hoe men in veel gevallen binnen was gekomen. Robert realiseert zich dat hij dat bovenlichtje in de keuken toch maar eens beter moet beveiligen.

Miranda ontmoet ondertussen tot haar verrassing haar voormalige collega Henk Jansen. Zij heeft hem als praktijkcoach nog mogen begeleiden. Tegenwoordig is hij wijkagent. Hij legt Miranda uit dat VOP staat voor Veiligheid Ontmoetings Punt en dat hij hier vaak binnenloopt om vragen te beantwoorden van wijkbewoners en te horen wat er gaande is in de wijk. Hij geeft Miranda een korte rondleiding en laat zien dat hier naast de algemene ruimte met veel informatie over veiligheid, nog twee andere ruimtes zijn. De eerste ruimte betreft een spreekkamer waar mensen, die wat meer privacy op prijs stellen, hun verhaal kunnen doen. De ruimte biedt overigens tevens een mogelijkheid om middels een zogenaamd 3D-scherm contact te hebben met een collega en aangifte te doen. De andere ruimte met de naam ‘Atelier’ oogt wat meer als vergaderplek. Deze kan volgens Henk gratis gereserveerd worden met als enige voorwaarde dat er overleg plaatsvindt om een concrete veiligheidsvraagstuk in de wijk op te lossen. Van te voren geef je dan aan wat het onderwerp is en als iemand een bijdrage wil leveren, kan hij of zij aansluiten. Henk zegt dat er al enkele verrassende initiatieven zijn bedacht in deze ruimte. Zijn enthousiasme voor de VOP werkt bij Miranda aanstekelijk!

Ondertussen heeft Robert de kinderen even geparkeerd in een hoek van de centrale ruimte waar speciaal voor kinderen allerlei filmpjes worden gedraaid. Niet alleen over wat veiligheid nu eigenlijk is en over verkeer, maar ook over pesten op school. Ze vinden het leuk en zullen later thuis aangeven dat pesten dus écht stom is.

Nadat Robert nog even langs de vitrine is gelopen waarin materiaal getoond wordt dat minimaal in huis voorhanden moet zijn ten behoeve van brandpreventie (rookmelders, branddekens, etc.), trekt de ‘vraag-en-aanbodhoek’ zijn aandacht. Alvorens op zoek te gaan naar Miranda en de kinderen, besluit hij hier nog even te kijken.

Hij treft het, de Medewerker Integrale Veiligheid van de gemeente is aanwezig en legt hem graag uit wat de bedoeling van deze plek is. Robert moet denken aan het bord bij de supermarkt met de kaartjes van vraag en aanbod, maar hier gaat het uiteraard om de veiligheid van de wijkbewoners. Op een praktisch toetsscherm kijkt hij eerst naar de vraagkant. Er blijkt een zeer breed spectrum aan vragen. Het varieert van een dame op leeftijd die graag nog eens naar de bioscoop zou gaan, maar niet alléén durft tot iemand die een prima idee heeft om de toegangscontrole tot het plaatselijke verzorgingstehuis te verbeteren en zo bijvoorbeeld babbeltrucs voor te zijn. Laatstgenoemde zoekt iemand die hem daarbij wil helpen. Aan de aanbodkant ziet hij een keur aan mensen en lokale professionals die creatief en vrijblijvend willen meedenken over zich voordoende problemen. Robert denkt gelijk over mogelijkheden waaraan hij zou kunnen bijdragen.

Robert is nog niet echt uitgekeken, maar goed is goed. Hij gaat op zoek naar Miranda en treft haar in de koffiehoek, pratend met een dame op leeftijd. Later hoorde hij van zijn vrouw dat de dame het gewoon gezellig vond om hier af en toe koffie te drinken en haar verhalen kwijt te kunnen. Als ze een probleem had, bleek er altijd wel iemand bereid haar te helpen of te adviseren.

In de auto terug naar huis delen Robert, Miranda en de kinderen hun ervaringen. Zonder uitzondering zijn ze enthousiast. Zoveel informatie kunnen krijgen, je ideeën kwijt kunnen en zelfs dingen leren en dat alles laagdrempelig en zonder afspraak. Mooi initiatief, zo’n VOP. Waar stond het ook alweer voor? Veiligheid Ontmoetings Punt riepen de kinderen in koor. Waarschijnlijk was het langsgekomen in het leerzame filmpje dat ze gezien hadden. Naar huis rijdend bedacht Robert zich tenslotte dat hij straks nog even de Facebook-pagina van de VOP ‘Leuk’ moest vinden. Zou hij mooi op de hoogte blijven van de activiteiten.

Ries Ouwerkerk

Friskijker in Veiligheid
Stichting Veilig Idee

Eén van de activiteiten waar de Stichting Veilig Idee zich hard voor maakt is een upgrade van het traditionele politiebureau. Wilt u meedenken of een bijdrage leveren aan de conceptontwikkeling, bent u bij deze van harte uitgenodigd contact op te nemen (info@stichtingveiligidee.nl)